Ένας πιγκουίνος στα Εξάρχεια

Είμαι πιγκουίνος. Ένας από αυτούς που μαζευόμαστε πολλοί – πολλοί στα ακροδάχτυλα της γης και κάνουμε τρύπες στον πάγο για να βουτάμε σε αναζήτηση μεζέ. Το κρύο είναι για μένα ό,τι η μήτρα για το έμβρυο, τα πόδια μου είναι κοντά και παχουλά και ο τρόπος που κινούμαι ξέρω καλά ότι χαρίζει γέλιο σε κάποιους ανίδεους, αλλά δεν παραπονιέμαι.

Ζω στην Αθήνα. Εδώ γεννήθηκα. Όταν με έφεραν από τη Γη του Πυρός τρεις μουσάτοι ιδιότροποι επιστήμονες που μιλούσαν Γαλλικά, είχα τη μορφή κυττάρων πάνω σε διαφανές πλακάκι. Δημιουργήθηκα και μεγάλωσα μέσα σε τέσσερις τοίχους στο γαλάζιο του πάγου, με το χρώμα να είναι απλά, μια ειρωνική σύμπτωση.

Οι τρεις μουσάτοι με βρήκανε καλόβολο και με τζόλεψαν για χρόνια. Περίεργοι τύποι, ο ένας από αυτούς είχε το σύνδρομο Τουρέτ στο φουλ και οι άλλοι τον ζήλευαν γι’ αυτό. Ό,τι συμπεράσματα έβγαλαν από ό,τι έψαχναν δεν πρέπει να τους ενθουσίασαν ιδιαίτερα, μιας και μια νύχτα με πέταξαν από το λευκό βανάκι τους, γωνία Σόλωνος και Μπενάκη.

Έκτοτε, ζω στα στενά των Εξαρχείων που βρωμάνε σαν το οισοφάγο της κόλασης, βγάζω με αδιαφορία από τα πόδια μου τα γυαλιά από τα σπασμένα μπουκάλια και τρέφομαι κυρίως με ψάρια που μου παρέχονται με την ευγενική χορηγία του ψαρά στην οδό Θεμιστοκλέους.

Είναι προφανές. Δεν ανήκω εδώ. Έρχομαι από την κούρμπα του πλανήτη. Τόσο νότια που με ένα λάθος βήμα, πέφτεις και έχεις τη γη από πάνω σου σαν ντισκομπάλα. Έρχομαι από τον πάτο της ιστορίας. Οι πρόγονοί μου άκουσαν τον Μαγκελάνο να ψελίζει “η Γη του Πυρός” μόλις αντίκρισε τις φωτιές των Yaghan. Γλώσσες φωτιάς πάνω σε γλώσσα γης. Γης κατοικημένης από ανθρώπους γυμνούς. Η αρχή του τέλους για τους Yaghan, που δεν άντεξαν στα Ευρωπαϊκά μικρόβια. Και στα ρούχα. Δεν άντεξαν στα ρούχα, και αποδεκατίστηκαν.

Ushuaia. Του κόσμου το τέλος. Ο νοτιότερος κατοικημένος τόπος. Ο άνθρωπος εκεί, επιτέλους δειλιάζει. Ό,τι ακολουθεί είναι μεγάλο, ασύλληπτα μεγαλύτερο από αυτόν. Μια σφοδρή απεραντοσύνη, μια παραλυτικής ομορφιάς παγωμένη έρημος.

Στοιβάγματα αιώνων σε μορφή νερού. Πάγοι σεβάσμιοι. Πάγοι sapiens. Δυνάμεις κοσμογονικές, συμπαντικές. Στον Κόλπο της Κοινοπολιτείας οι άνεμοι δεν το έχουν σε τίποτα να λυσσομανάνε με 240 χιλιόμετρα την ώρα. Στις Νότιες Νήσους Σάντουιτς ο Βρετανός Κυβερνητικός Αξιωματούχος κάνει ένα νεύμα σε ένδειξη “καλημέρας” στον Βοηθό ταχυδρομικού διευθυντή (!!!) εκφράζοντας ασυνείδητα την κόπωση που του φέρνει αυτός ο τελευταίος, αλλά και την ανάγκη του για ανθρώπινη επαφή. Είναι οι μόνοι κάτοικοι του νησιού. Ίσως να εμφανιστεί σύντομα κάποια ομάδα υπερεξοπλισμένων επιστημόνων στη Νήσο του Πουλιού – αλλά ίσως πάλι κι όχι.

Τα γαλήνια πρωινά, στις καλυμμένες με πάγο κρηπίδες, εμφανίζεται η μάγισσα αδερφή του Βασιλιά Αρθούρου. Η Φάτα Μοργκάνα φτιάχνει κατακόρυφα αντεστραμμένα είδωλα, και αποκάμει τον νου των ήδη τρελών που έφτασαν ως εκεί, ενώ στην αφιλόξενη συστάδα νησιών της Νότιας Γεωργίας, ό,τι πλησιέστερο σε ανθρώπινη παρουσία είναι ο τάφος του Σερ Έρνεστ Σάκλετον, ενός από τους μεγαλύτερους εξερευνητές του 20ου αιώνα. Πενήντα χιλιόμετρα από τον προορισμό του, το τρικάταρτο πλοίο του παγιδεύτηκε. Το έλεγαν “Καρτερία”.

Στην πλατεία των Εξαρχείων τα πρεζόνια παίζουνε πινγκ-πονγκ. Σαραβαλιασμένοι παίχτες γύρω από σαραβαλιασμένο τραπέζι. Δεν ξέρω αν η εικόνα τους είναι πιο θλιβερή από τη δική μου, ένας πιγκουίνος στα Εξάρχεια. Το μόνο που ξέρω είναι ότι για όσο ονειρεύομαι, θα μείνω ζωντανός.

Παρίσι. Επειδή κάνει ρίμα με την κρίση.

Όταν το ζητούμενο είναι η επιβίωση, τα ταξίδια γίνονται το πιο κακόγουστο αστείο. Η πόρνη η κρίση δεν θα με εμποδίσει όμως να τα ονειρεύομαι. Αυτές τις ημέρες, μου ταιριάζει απόλυτα ό,τι είχα γράψει πριν από κάποιους μήνες εδώ, και το ξαναγράφω στα ελλήνικος για χάρη των μαμάδων:

Η αναζήτηση έστω και ενός τόσο δα κόκκου λογικής στη ζωή μοιάζει με την προσπάθειά μας να χάσουμε βάρος. Τη στιγμή που αρχίζουμε με φιλοσοφική διάθεση να ξύνουμε το κεφάλι μας ή εκείνη τη Δευτέρα που κόβουμε τα πάντα εκτός από γιαούρτι και φρούτα, είναι ήδη πολύ, πολύ, πολύ αργά. Έως τη στιγμή εκείνη, το νερό που έχει τρέξει στο προσωπικό μας αυλάκι είναι πολύ. Είναι πολλά τα σφάλματα που κουβαλάμε στην πλάτη μας, πολλές οι σοκολάτες που έχουν απομείνει στους γοφούς μας, για να μπορέσουμε να τα αναιρέσουμε. Και εάν νιώσουμε ότι τούτη τη φορά φτάσαμε επιτέλους σε κάποιες απαντήσεις .......... ό,τι χάσαμε στην πραγματικότητα ήταν μόνο υγρά!

Πάει πολύς καιρός από τότε που έπαψα να αναζητώ το νόημα της ζωής. Δεν είμαι τόσο γενναία, και εκτός αυτού, είμαι πλάσμα με IQ που ίσα μόλις που φτάνει το μέτριο. Πάει πολύς καιρός επίσης που έπαψα να αναζητώ την ευτυχία. Η ευτυχία δεν αποτελεί μια κατάσταση στην οποία μπορεί να ζήσει κανείς μόνιμα. Η ευτυχία και ο οργασμός είναι ένα και τω αυτώ. Σκέψου να μπορούσαν να διαρκέσουν για πάντα! Αυτό θα σήμαινε το τέλος του ανθρώπινου πολιτισμού όπως τον γνωρίζουμε! Ο Προυστ ποτέ δεν θα έμπαινε στον κόπο να γράψει τόσες λέξεις για μια μαντλέν που λιώνει σε ένα φλιτζάνι τσάι, εάν είχε καλύτερα πράγματα να κάνει.

Τούτη δω η άνοιξη με βρίσκει με μια απαισιοδοξία που με κάνει να κρατάω ομπρέλα κάτω από ηλιόλουστο ουρανό. Και μέχρι να έρθει η στιγμή για την επόμενη πτήση μου, δεν μου μένει παρά να κάνω το δεύτερο καλύτερο πράγμα μετά από το ταξίδι, που δεν είναι άλλο από το να ονειρεύομαι να ταξιδέψω. Δεν είναι και άσχημα αν λάβει κανείς υπόψη τον μικρό προϋπολογισμό που απαιτεί η ονειροπόληση. Το μόνο κόστος μου είναι μερικές χαμένες ανθρωποώρες.

Και ό,τι ονειρεύομαι είναι το Παρίσι. Το να βρίσκομαι στο Παρίσι είναι σαν να βρίσκομαι στην αγκαλιά ενός αγαπημένου χαμένου από παλιά. Όποτε βρίσκομαι εκεί νιώθω πεταλούδες στην κοιλιά. Και κάθε φορά που θα ευχόμουν να βρίσκομαι εκεί βάζω φωτογραφίες της πόλης φόντο στην επιφάνεια εργασίας μου. Ο Πύργος του Άιφελ στο κέντρο, η Παναγία των Παρισίων σε παράθεση, η πλατεία των Βοσγίων μεγενθυμένη.

Το Παρίσι έχει μια ομορφιά που μου φέρνει δάκρυα στα μάτια. Ακόμα δεν έχω καταλάβει αν ο ανυπολόγιστος αριθμός βιβλίων που έχω διαβάσει γι’ αυτό είναι το αποτέλεσμα ή η αιτία αυτής μου της αγάπης. Θυμάμαι κάθε λογοτεχνικό χαρακτήρα που έζησε στο Παρίσι, σαν κάποιον που γνώριζα κάποτε προσωπικά. Αναζητώ στον χάρτη τους δρόμους και τις γειτονιές που συνταντάω στα βιβλία του Π. Μοντιανό. Ο κουασιμόδος είναι φυσικά ζωντανός και προσπαθεί να βρει λίγη γαλήνη στον πύργο του, αλλά πώς να το καταφέρει με όλους τους αγροίκους που ωρύονται «Ωωωωω! Μα τι θέα είναι αυτή!!!»;

Στο Παρίσι υπενθυμίζω στον εαυτό μου να επιβραδύνει. Βουλιάζω στον παράδεισο των καφέ, αυτούς τους δημοκρατικούς διαδόχους των αριστοκρατικών σαλονιών και απολαμβάνω το «ζουζουζουζουζου» της γλώσσας γύρω μου. Στο κοιμητήριο του Περ Λασέζ δεν χρησιμοποιώ τον χάρτη που πωλούν στην είσοδο, είμαι βέβαιη ότι τα βήματά μου θα με οδηγήσουν στο μνήμα του Μπαλζάκ και τον άγγελο που στολίζει τον τάφο του Σοπέν. Στα μπαρ των απότομων και στενών δρόμων της Μονμάρτης αναρωτιέμαι αν συνεχίζουν να σερβίρουν αψέντι, και κάτω από τους ανοιχτούς ουρανούς των βουλεβάρτων το μόνο που εύχομαι είναι να μπορούσα να πετάξω με το αερόπλοιο του Κόμη Φερδινάρδου φον Ζέπελιν. Λατρεύω αυτή την πόλη γιατί την εποχή που τα χρωματισμένα χείλη έκαναν τη διαφορά ανάμεσα σε μια κυρία και σε μια πόρνη, οι Παριζιάνοι τολμούσαν να ορθώσουν ανάμεσα στα αστικά παλάτια τους και την υπέροχη δομημένη φύση τους, μια πελώρια στύση φτιαγμένη από σίδηρο, αυτό το παντοτινό σύμβολο της σύγχρονης εποχής.

Στέκομαι κάτω από αυτό το τετράποδο τέρας, που μου δίνει την εντύπωση ότι λικνίζεται στο αεράκι, και δεν μπορώ, παρά να νιώσω, ότι εδώ, μπορώ σίγουρα, να είμαι, μεγαλύτερη και από τη ζωή.

Στάσου πλάι μου

Ο Mark Johnson δεν είναι ο τύπος που θα συναντήσεις πίσω από ένα γραφείο, και υποψιάζομαι ότι δεν πρέπει να είναι και ο τύπος του πολυκαταστήματος και του μουλτιπλέξ. Είναι σίγουρα τύπος που ξέρει από μουσική, ενώ πάλι, δεν θα τον έλεγες άνθρωπο κλεισμένο στον εαυτό του.

Πριν από εφτά χρόνια κει που σκάλιζε τα σιντάκια του, στερεωμένα κόντρα σε έναν τοίχο σκεπασμένο με τον παγκόσμιο χάρτη σκέφτηκε να κάνει αυτό που αργότερα έγινε μια πρωτοβουλία με τεράστια επιτυχία: να γυρίσει μια ταινία φέρνοντας μαζί μουσικούς από όλο τον κόσμο – τραγουδιστές των μπλουζ στην αναμοδαρμένη Ορλεάνη, ορχήστρες δωματίου στη Μόσχα, εκκλησιαστικές χορωδίες της Νοτίου Αφρικής – για να συνεργαστούν πάνω σε παλιά αλλά και καινούργια κομμάτια, σε μια προσπάθεια να καλλιεργηθεί μια νέα, βαθύτερη κατανόηση της παγκόσμιας συλλογικής συνείδησης . Σε μια προσπάθεια ο ένας να εμπνευστεί από τον άλλον και όλοι να ενωθούν σαν μία ανθρώπινη φυλή, και όλα τούτα μέσα από τη μουσική. Άκου κάτι προβλήματα που είχε ο άνθρωπος …..

Το πρότζεκτ, Playing for Change, ξεκίνησε από τους δρόμους της Σάντα Μόνικα στην Καλιφόρνια, όπου ο Mark με την παλιοπαρέα του ηχογράφησαν έναν μουσικό του δρόμου στο τραγούδι Stand by me. Στη συνέχεια πιάσανε να γυρίσουνε την υφήλιο – παλιοζωή – δημιουργώντας ένα μιξάρισμα όπου οι απανταχού μουσικοί παίζουν όλοι μαζί. Πολλές φορές έκαναν ηχογραφήσεις με τον εξοπλισμό να δουλεύει στη μπαταρία και στο τελικό αποτέλεσμα, οι άσημοι, άγνωστοι μεταξύ τους καλλιτέχνες έκαναν δεύτερη φωνή σε μια πρώτη φωνή στην άλλη άκρη του κόσμου, βάζοντας στο παιχνίδι ακόμα και όργανα ιδίας εμπνεύσεως και κατασκευής.

Ψιλά γράμματα – θα πεις – σε ένα χοντροκομμένο και άσχημο κόσμο. Ο Mark όμως επιμένει: Ως άνθρωποι ερχόμαστε κοντά στη γέννηση, και ερχόμαστε κοντά και στον θάνατο, τώρα το τι θα μας φέρει κοντά στο ενδιάμεσο, είναι δική μας υπόθεση. Α ρε, Mark, πόσο σε νιώθω…..

Με προορισμό τον συγγραφέα

Η Τζέην περνάει γοργά στο καθιστικό, αποφεύγοντας να αντικρίσει ευθέως τη μητέρα της και απευθύνοντας ένα βιαστικό χαιρετισμό στη λαλιστάτη πρεσβυτέρα που τις τιμάει με αυτήν της την επίσκεψη, κάθεται σε ένα σκαμνί κοντά στο αναμμένο τζάκι. Προσπαθεί να κρύψει τα λερωμένα από το μελάνι δάχτυλά της μαζί με τη γεμάτη ενθουσιασμό ταραχή της. Το πολύπαθο σύγγραμμά της, Λογική και Ευαισθησία, θα γίνει επιτέλους βιβλίο πραγματικό, με σκληρό εξώφυλλο και τριζάτες σελίδες και το μόνο που ελπίζει είναι να καταφέρει να επιστρέψει στον λατρευτό της αδερφό Χένρυ, το χρέος που του οφείλει για την έκδοσή του. Χαμογελάει αόριστα, και συμφωνεί απολύτως με τη μητέρα της που επαινεί την ανωτερότητα του σερβίτσιου για το πρωινό, σε σχέση με όλα τα άλλα σερβίτσια του νοικοκυριού τους.

Ο Έρνεστ σβαρνιέται από τη ζέστη και το αλκοόλ. Περπατάει ξυπόλυτος, σαν σε ανεμοδαρμένο σκυλοπνίχτη. Ανάμεσα σε στοίβες από βιβλία, σύνεργα ψαρέματος, και μπουκάλια ρούμι, φερμένα κατευθείαν από τα ράφια του Κάστρο, αυτού του παλιόφιλου, ανοίγει ένα από τα κίτρινα παραθυρόφυλλα και με σιγανά ψι, ψι, ψι, ψι προσπαθεί να προσελκύσει την αγαπημένη του γάτα, αυτή με τα έξι δάχτυλα. Σε ένα άλλο παράθυρο, με θέα την πλατεία των Βοσγίων, ο κος Βίκτορ, άνδρας σεβάσμιος, παρακολουθεί συγκινημένος την πολύχρωμη παρέλαση που ξεκίνησε από τη λεωφόρο των Ηλυσίων, προς τιμήν των 79ών του γενεθλίων.

Τα σπίτια των συγγραφέων που έχουμε αγαπήσει, τα προσωπικά τους αντικείμενα, οι κήποι τους, τα μέρη όπου έζησαν, ερωτεύτηκαν και έγραψαν, σε συνδυασμό με τις ταιριαστές αναγνώσεις, αναδομούν - έστω και ειδυλλιακά - το παρελθόν και καταφέρνουν να μας στείλουν βαθύτερα στις αλέες των λογοτεχνικών τους δημιουργιών. Όπως ο γευσιγνώστης που διακρίνει τα συστατικά υλικά σε ένα πιάτο, έτσι και ο αναγνώστης που μαθαίνει τον δημιουργό ενός έργου, δεν βλέπει στις λέξεις αυθαιρεσία αλλά οικειότητα, κατανόηση και συνενοχή.

Καλή μου Τζέην, πόσο μου αρέσει η δαντέλα στο φθαρμένο σου κρινολίνο.


Stratford-upon-avon (Μ. Βρετανία) - Γουίλιαμ Σαίξπηρ

Valparaiso (Χιλή) - Πάμπλο Νερούδα

Παρίσι - Βίκτορ Ουγκό

Richmond, Virginia - Έντγκαρ Άλαν Πόε

Key West (Florida) - Έρνεστ Χέμινγουεϊ

Chawton (Μ. Βρετανία) - Τζέην Ώστεν

Πφφφ! Αηδίες.

Η Ευρώπη έχει και άλλα νησιά εκτός από τα Ελληνικά. Νησιά που μάλιστα έχουν το θράσος να θεωρούνται και ωραία. Καμιά σύγκριση όμως με τα δικά μας. Γιατί στα δικά μας νησιά μπορείς με ένα νέο και ωραίο σετ βυζιά να κάνεις κράτηση στον μέτρ παραλίας για ξαπλώστρα ακόμα και στην τρίτη σειρά από τα μπροστά προς τα πίσω! Γιατί στα δικά μας νησιά θα συναντήσεις Άντρες που έχουν τόσες τρίχες στο στήθος τους ώστε να μπορούν να τις ξυρίζουν. Άντρες τόσο ρομαντικούς που θεωρούν τα ζαντολάστιχα ως το τέλειο δώρο επετείου.


Στα νησιά της Ευρώπης το θερμόμετρο της διασκέδασης είναι μπλε και οι χαρτοπετσέτες δεν πέφτουνε βροχή. Ο καιρός είναι οριακά ζεστός και ο ήλιος πολύτιμος. Η φύση και η αισθητική του παρελθόντος έχουν συνάψει σχέση ερωτική. Η σιωπή δεν κρύβει αμηχανία και έλλειψη επαφής. Ο άερας σου δείχνει τον δρόμο για λογοτεχνικές αναρριχήσεις. Ο κεφτές όμως, η παληκαριά και το φιλότιμο είναι λέξεις που δεν μεταφράζονται σε καμία άλλη γλώσσα.

Νησιά Lofoten (Νορβηγία)





Νησιά Φερόες (Δανία)




Usedome (Γερμανία)








Αζόρες (Πορτογαλία)







Rugen (Γερμανία)